Malumat Ne Demek? Kökeni, Anlamı ve Malumatfuruş Kime Denir?

Günlük konuşmada “Bu konuda malumatım yok”, “Size bir malumat vereyim” gibi cümleleri sık duyarız. Kelime kulağa biraz eski gelse de Türkçede canlılığını korur ve hem resmî yazışmalarda hem de gündelik dilde kullanılmaya devam eder. Sitemize de adını veren bu kelimenin ne anlama geldiğini, nereden geldiğini ve ondan türeyen sözcükleri bu yazıda ele alıyoruz.

Malumat ne demek?

Türk Dil Kurumu sözlüğünde malumat kelimesinin karşılığı “bilgi”dir. Bir konu hakkında bilinenler, edinilmiş bilgiler anlamında kullanılır. Kelimenin okunuşunda ilk hece uzun söylenir ve “l” ince okunur: ma:lumat.

Örnek cümleler:

Algoritma Ne Demek? Günlük Hayattan Örneklerle Basit Anlatım

×

• “Toplantının saati hakkında malumatım yok.”
• “Görevli bize yeni uygulamayla ilgili kısa bir malumat verdi.”
• “Konuyu araştırmadan malumat sahibi gibi konuşmamak gerekir.”

Kelimenin kökeni

Malumat, Arapçadan Türkçeye geçmiş bir kelimedir. Arapçada “bilmek” anlamındaki ilm kökünden türeyen ma’lûm, “bilinen, bilinmiş” demektir. Ma’lûmât ise bu kelimenin Arapça çoğul biçimidir; kelimenin ilk anlamı “bilinenler”dir. Türkçede ise çoğul anlamı büyük ölçüde unutulmuş ve kelime tekil bir isim gibi, “bilgi” karşılığında kullanılmaya başlanmıştır. Bu yüzden Türkçede “malumatlar” demek de yaygındır, ancak sade ve anlaşılır bir dil için çoğu zaman “bilgiler” demek yeterlidir.

Aynı kökten gelen ve Türkçede yaşayan başka kelimeler de vardır: ilim (bilim), âlim (bilgin), muallim (öğretmen), talim (öğretme, alıştırma) ve malum (bilinen). Bu kelimelerin hepsi “bilmek” ve “öğrenmek” fikri etrafında birleşir.

Malum ne demek?

Malum, “bilinen, herkesçe bilinen” anlamına gelir. Konuşma dilinde “Malum, bu aralar işler yoğun” gibi cümlelerde, dinleyenin de durumu bildiğini varsayan bir ifade olarak kullanılır. “Malumunuz” ise “bildiğiniz gibi” demektir ve daha çok resmî ya da nazik bir üslupta tercih edilir: “Malumunuz olduğu üzere toplantı ertelenmiştir.”

Deyimleşmiş bir kullanım da vardır: “Malum olmak”, bir şeyin önceden sezilmesi, içe doğması anlamında kullanılır: “Bugün bir aksilik olacağı içime malum olmuştu.”

Malumat ile ilgili kalıplaşmış kullanımlar

• Malumat vermek: Bilgi vermek, bilgilendirmek. “Müdür, yeni çalışma saatleri hakkında malumat verdi.”
• Malumat almak: Bilgi edinmek, sormak. “Başvurudan önce ilgili birimden malumat aldık.”
• Malumatı olmak: Bir konudan haberdar olmak. “Bu gelişmeden kimsenin malumatı yoktu.”
• Malumat sahibi: Bir konuda bilgisi olan kişi.

Malumatfuruş kime denir?

Malumatfuruş, Türkçede eskimiş sayılan ama zaman zaman hâlâ karşımıza çıkan renkli bir kelimedir. TDK sözlüğünde “bilgiçlik taslayan” olarak tanımlanır. Kelime, Arapça malumat ile Farsçada “satan” anlamı veren -furuş ekinin birleşmesinden oluşur. Kelimenin kelimesine anlamı “bilgi satan”dır. Ancak burada kastedilen dürüst bir bilgi paylaşımı değil, bildiklerini gösteriş için ortaya döken, her konuda söz alıp ahkâm kesen kişidir.

Farsçadaki -furuş öğesi, Osmanlı Türkçesinde meslek bildiren birçok birleşik kelimede “satan, satıcı” anlamıyla kullanılmıştır ve bu kelimelerde olumsuz bir anlam taşımaz. Malumatfuruş kelimesindeki alaycı ton ise kullanımla kazanılmıştır.

Malumatfuruşluk, bu davranışın adıdır. Bir toplantıda her konuya müdahale eden, sorulmadan uzun açıklamalar yapan, bilgisini paylaşmaktan çok göstermeye çalışan kişiler için “malumatfuruşluk yapıyor” denebilir.

Malumat mı, bilgi mi?

İki kelime büyük ölçüde aynı anlama gelir. Günümüzde yazı dilinde daha çok “bilgi” tercih edilir. “Malumat” ise hem daha resmî hem de biraz nostaljik bir tat taşır. Bu yüzden kimi zaman esprili bir üslupla, kimi zaman da eski dönem metinlerinin havasını yansıtmak için kullanılır. İki kelimeden hangisini seçeceğiniz, yazının türüne ve kurmak istediğiniz üsluba bağlıdır.

Edebiyatta ve basında malumat

Malumat kelimesi Tanzimat ve Servetifünun dönemi metinlerinde sıkça geçer. Dönemin gazete ve dergilerinde okurlara çeşitli konularda bilgi veren yazılar, çoğu zaman “malumat” başlığı altında toplanırdı. Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren dilde sadeleşme çalışmalarıyla “bilgi” kelimesi yaygınlaştı; ancak “malumat” hem resmî yazışmalarda hem de gündelik konuşmada varlığını sürdürdü. Bugün de “malumatınız olsun” gibi kalıplar, konuşma diline sıcak ve samimi bir ton katar.

Sık sorulan sorular

Malumat kelimesinin yazımı nasıldır?

Doğru yazım “malumat”tır. Eski metinlerde “mâlûmat” şeklinde uzatma işaretleriyle de görülebilir. “Malümat” ya da “malumad” gibi yazımlar yanlıştır.

Malumat ile enformasyon aynı şey mi?

Günlük kullanımda yakın anlamlıdırlar. Enformasyon daha çok iletişim ve bilişim alanlarında, işlenmiş veri ya da haber anlamında kullanılan bir terimdir. Malumat ise genel olarak “bilgi” karşılığında kullanılır.

“Malumun ilamı” ne demek?

“Malumun ilamı”, zaten herkesin bildiği bir şeyi yeniden duyurmak, bilineni tekrar etmek anlamına gelir. Gereksiz açıklamalar için kullanılır: “Bu uyarı malumun ilamından başka bir şey değil.”

Sonuç

Malumat, Arapça “bilinenler” anlamındaki bir kelimeden gelir ve Türkçede “bilgi” karşılığında kullanılır. Malum, malumunuz, malumat vermek ve malumatı olmak gibi kullanımlar bugün de yaşar. Malumatfuruş ise bilgisini paylaşmaktan çok gösteren kişiler için kullanılan, hafif alaycı bir sözcüktür. Bir Malumat olarak biz de bilgiyi göstermek için değil, anlaşılır biçimde paylaşmak için yazıyoruz.

İlgili yazılar

• Deyim ile atasözü arasındaki fark
• En sık yapılan yazım yanlışları